تقدیر از 5 خادم زبان و ادبیات فارسی با “نخستین جایزه عرس بیدل“

نخستین دوره اهدای “جایزه عرس بیدل”به خادمان زبان و ادبیات فارسی باحضور استاد علی معلم دامغانی –شاعر و ادیب نامدار ایران،دکتر سید محمد تقی هاشمیان – رییس موسسه تاریخ تمدن شرق و دکتر هادی سعیدی کیاسری-مدیر بنیاد بیدل و دبیر عرس ششم ،در تهران برگزار شد.

به گزارش دبیرخانه عرس بیدل؛این مراسم که به همت بنیاد بیدل دهلوی در روز اختتامیه ششمین عرس بین المللی بیدل با حضور استادان زبان و ادبیات فارسی ، بیدل شناسان و علاقه مندان به فرهنگ و ادبیات در سالن اجتماعات هتل لاله تهران برگزار شد ؛ به 5 تن از خادمان برگزیده زبان و ادبیات فارسی که در بیرون از مرزهای ایران در راه اعتلا و گسترش زبان فارسی سالیان درازی است تلاش می کنند ؛تعلق گرفت.

*

در این مراسم نخست از پروفسور شریف حسین قاسمی پژوهشگر،نسخه شناس،بیدل پژوه و استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه دهلی هند بخاطر 60 سال تلاش صادقانه جهت شکوفایی دوباره زبان و ادبیات فارسی در سرزمین هندوستان تقدیر شد.

پروفسور شریف حسین قاسمی از جمله ایران شناسان و نادره کاران در هند – سرزمین گنجینه های ارزشمند نسخ خطی زبان و ادب فارسی و فرهنگ ایرانی – است که همواره عاشقانه در راه خدمت به زبان و ادب فارسی و فرهنگ ایرانی کوشیده و آثار ارزنده ای اعم از تصحیح و تألیف در کارنامۀ فعالیت های فرهنگی و پژوهشی خویش به یادگار گذاشته است.

شریف حسین قاسمی سال 1943 ميلادي در شهر دهلي و در خانواده‌اي فاضل بدنيا آمد. پدرش مفسر قرآن مولانا اخلاق حسين قاسمي از علماي بزرگ و قرآن شناس معروف هند بشمار مي آيد.

 شريف حسين قاسمي تحصيلات متوسطه را در دهلي گذراند و سپس در سال 1968 وارد دانشگاه دهلي شد و به دريافت درجه دكتري در زبان و ادبيات فارسي نايل گرديد. وي در سال 1993 به درجه پروفسوري در زبان و ادب فارسي رسيد و در مجموع به مدت 60 سال به آموزش زبان و ادب فارسي پرداخته است. وي همچنين داراي مدرك كارشناسي ارشد در رشته باستانشناسي بوده و علاوه بر زبان فارسي به زبانهاي انگليسي، اردو و هندي نيز مسلط است.

پروفسور قاسمي از اعضاي فعال انجمن استادان زبان فارسي و انجمن پژوهشگران فارسي به شمار آمده، داراي نشان عالي رياست جمهوري هند بواسطه خدمات ارزنده اش به زبان فارسي مي باشد و هم چنين بواسطه مطالعات و تحقيقات فراوان از آكادمي اردو، جايزة غالب دهلوي را در حوزة تحقيق ادبي دريافت كرد.

***

دومین استاد برگزیده نخستین “جایزه عرس بیدل”پروفسور عبدالنبی ستار زاده از کشور تاجیکستان بود.

پروفسور دکتر عبدالنبی ستارزاده: ادب‌پژوه تاجیک ، استاد دانشگاه ملی تاجیکستان، مدیر بخش ادبیات در انستیتو زبان و ادبیات اباعبدالله رودکی آکادمی علوم جمهوری تاجیکستان ،رئیس بنیاد رودکی، عضو اتحادیه نویسندگان تاجیکستان ، و برندۀ جایزۀ ادبی صدرالدّین عینی است.

عبدالنبی ستارزاده 27 فوریه ۱۹۴۱میلادی در روستای ورزیکندۀ ناحیۀ پنجکنت تاجیکستان متولد شد ، پس از پایان مکتب هشت ساله، تحصیل را در آموزشگاه آموزگاری (تربیت معلم) شهر پنجکنت و سپس در دانشگاه دولتی تاجیکستان ادامه داد.

عبدالنبی ستارزاده فعالیّت شغلی خود را از ماه آگوست سال ۱۹۶۳ در دانشگاه دولتی تاجیکستان اوّل به عنوان کارشناس آغاز کرد، بعد همچون دستیار، استاد و مدیر کرسی ادبیات کلاسیک تاجیکی تا سال ۱۹۹۳ دوام داد. در این فاصله مدتی مدیر شعبۀ نقد ادبی مجلّۀ «صدای شرق» ، استاد دانشگاه لومونوسوف مسکو (۱۹۷۹-۱۹۸۰) و استاد دانشگاه کابل (افغانستان) (۱۹۸۵-۱۹۸۷) بود.

 

17 مارس سال ۱۹۹۹ با فرمان رئیس‌جمهور جمهوری تاجیکستان، به عنوان معاون وزیر امور خارجی جمهوری تاجیکستان انتخاب شد و در این وظیفه تا ۳۰ ژانویۀ سال ۲۰۰۶ کار کرد. وی رتبۀ دیپلوماتی کاردار فوق‌العاده و مختار درجۀ یک و رتبۀ تخصصی مشاور دولتی دارد.

 تحقیقات علمی و ادبی‌ دکتر عبدالنبی ستارزاده در زمینه‌های ادبیات‌شناسی، تاریخ ادبیات فارسی تاجیکی، نظریۀ شعر، بوطیقا، نقد ادبی، سیاست خارجی، فرهنگ‌شناسی و دین‌شناسی بوده و تا حال حدود 30 کتاب و رساله و در حدود ۵۰۰ مقاله‌اش به زبان‌های تاجیکی، روسی، انگلیسی، ژاپنی، فارسی، دری، پشتو، آلمانی، ازبکی، قزاقی و غیر آنها در دوشنبه، مسکو، کییف، تاشکند، آلماتی، بشکیک، باکو، کابل، تهران، دهلی، پکن، برلین، توکیو، اسلو، لندن، استکهلم، سئول، کراچی و غیر آنها چاپ شده است. استاد ستارزاده از چهره‌های شناخته شدۀ ادبی وعلمی تاجیکستان است او همچنین عضو پیوستهی فرهنگستان زبان و ادب فارسی( ج ا ا ) است.

***

سومین خادم زبان و ادبیات فارسی که برگزیده نخستین “جایزه عرس بیدل“ شد پروفسوردکتر سید عارف نوشاهی از کشور پاکستان است.

استاد سید عارف نوشاهی پژوهشگر، ایرانشناس ،استاد زبان و ادبیات فارسی و نسخه شناس برجسته پاکستان یکی از چهره‌های ماندگار علمی و فرهنگی پاکستان است که دامنه فعالیت وسیع و تحقیقات گسترده‌ای در زمینه آموزش زبان فارسی و معرفی فرهنگ مشترک دو کشور ایران و پاکستان داشته و دارد.

خدماتي كه دكتر نوشاهي انجام داده‌اند، چه در حوزه فهرست‌نگاري و چه در حوزه تصحيح متون، از ارزش و اعتبار بالایی برخوردار است.

سلسلة‌ نوشاهيه‌ اكنون‌ يكي‌ از بزرگ‌ترين‌ سلسله‌هاي‌ عرفاني‌ پاكستان‌ ـ و بخصوص‌ ايالت‌ پنجاب‌ ـ است‌ و نفوذ فراواني‌ دارد. بزرگان این سلسله همیشه از خادمان افتخاری زبان فارسی بودند که در گسترش این زبان تلاشهای بسیاری کردند.

سید عارف نوشاهى، فرزند بشير احمد، در سال 1334ش، در پاكستان به دنيا آمد.

در هفت سالگى پدرش را از دست داد. عموى او شريف احمد شرافت -كه از بزرگان علم و فضل روزگار خود بود و نزديك دويست و پنجاه اثر به اردو، فارسى، عربى و پنجابى نوشته است – سرپرستى و تربيت او را به عهده گرفت و ذوق كتاب‌دوستى و كتاب‌خوانى را در او بيدار كرد.

عارف، پس از آنكه در سال 1349، دوره دبيرستان را به پايان رساند، عمويش او را براى فراگيرى دروس سنتى به يكى از حوزه‌هاى علمى شهر گوجرانواله در پنجاب برد، اما تمايل او بيشتر به تحصيلات دانشگاه و زبان فارسى بود؛ ازاين‌روى، پس از دو هفته حوزه را رها كرد و در 1350، به راولپندى رفت ودر مجالس آموزش زبان فارسى كه درخانه فرهنگ ايران برپا مى‌شد،شركت جست

در سال 1354، دوره چهار ساله آموزش زبان فارسى را به پايان برد و در 1353، موفق به گرفتن ديپلم نيز شد. در 1352، به مركز تحقيقات فارسى ايران و پاكستان در اسلام‌آباد پيوست و تا سال 1360، معاون كتابدار و فهرست‌نويس آنجا بود.

در 1372، دوره پيوسته كارشناسى ارشد و دكترى زبان و ادبيات فارسى را در دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه تهران به پايان برد. پايان‌نامه او تصحيح ملفوظات خواجه عبيدالله احرارى نقش‌بندى به تحرير و تدوين مير عبدالاول نيشابورى بود.

***

چهارمین برگزیده” جایزه عرس بیدل” – تجلیل از خادمان زبان و ادبیات فارسی برون مرز –پروفسور صفر عبدالله از کشور قزاقستان بود.

پروفسورصفر عبدالله : ادیب و دانشمند ایران شناس تاجیک و استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ابوریحان آلماتی  قزاقستان در سال ۱۹۵۵میلادی در روستایی نزدیک سـمرقند چشم به جهان گشود. وقتی خردسال بودپدرش کلیات سعدی می خواند و از همان زمان با این کتاب آشنا شد دوران مدرسه را در شهر پنجکت در 46 کیلومتری سمرقند طی کرد و درسال 1973 در دانشگاه دولتی تاجیکستان در دانشکده زبان و ادبیات فارسی تاجیکی که به زبان فارسی تدریس می شد در رشته زبان و ادبیات فارسی ادامه تحصیل داد.

دانشمند ایران‌شناس، اهل تاجیکستان که سالیان زیادی است که در قزاقستان سکونت گزیده است، در دانشگاه‌های مختلف مخصوصا در دانشگاه آبلایخان مشغول فعالیت‌های تدریس زبان و ادبیات فارسی و ایران‌شناسی است و با ارتباط تنگاتنگی که با شخصیت‌های علمی و ادبی جمهوری اسلامی ایران دارد از هیچ تلاش برای ایران شناسی و آموزش زبان فارسی و نوشتن مقاله و انتشار فصلنامه فروگذار نکرده است.

پرفسور صفر عبدالله که فارغ‌التحصیل موسسه جهانی ادبیات گورکی در مسکو (۱۹۷۹-۱۹۸۴) است مدت‌ها عضو این موسسه و پس از آن در تأسیس موسسه مطالعات شرقی از جمهوری تاجیکستان نقش اصلی را ایفا کرده است و هم اکنون عضو انجمن دانشوران و عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی ج.ا.ا است:

پروفسورصفر عبدالله بخاطر سهمی که در تحکیم وحدت مردم قزاقستان داشته است درسال ۲۰۱۵ نشان زرین “وحدت” انجمن مردم قزاقستان را دریافت کرده است.

استاد دکتر صفر عبدالله بخاطر مشکلاتی در سفرشان ایجاد شده بود به همایش عرس بیدل نرسیدند به همین دلیل جایزه ایشان در فرصت دیگر تقدیم حضورشان می شود.

*********

آخرین برگزیده “جایزه عرس بیدل” استاد سیدرضا محمدی از کشور افغانستان بودند.

سید رضا محمدی: شاعر، مترجم،منتقد ادبی و روزنامه‌نگار اهل کشور افغانستان است. سیدرضا محمدی در دانشگاه امام صادق(ع) کارشناسی ارشد علوم سیاسی خواند.، وی برای ادامه تحصیل به لندن رفت و در دانشگاه مترو پولیتن فارغ التحصیل رشته جهانی ادبیات و از دانشگاه بیرکبیک فارغ التحصیل رشته فلسفه شد. در لندن هم مجله سیمرغ را با همکاری برخی از دوستانش راه انداخت. ایشان همچنین داور جشنواره شعر کمبریج و عضو بورد مجله ی “اشین ریوو” در آکسفورد می باشند سید رضا محمدی سالها سمت ریاست اتحادیه نویسندگان افغانستان را به عهده داشتند. سیدرضا محمدی در ایران با روزنامه‌های «جام جم » ، “همشهری”،ایران،«کار و کارگر» وسایتها و خبرگزاری های داخل ایران همکاری داشت وی مقالات متعددی در باره جایگاه شعر مهاجران افغانستان و گسترش زبان و ادبیات فارسی در جهان چاپ و منتشر کرد .

و ی از ارکان برگزاری همایش عرس بیدل است.

استاد سیدرضا محمدی نیز علی رغم تلاشهایی که صورت گرفت نتوانستند در ششمین همایش بین المللی عرس بیدل حضور داشته باشند به همین دلیل جایزه ایشان هم در دبیرخانه عرس بیدل محفوظ است تا زمان مناسب تقدیمشان شود.

نخستین جایزه ادبی عرس بیدل حاوی لوح تقدیر و تندیس عرس ششم و مبلغ 1500 دلار بوده است که به 5 تن از خادمان زبان و ادبیات فارسی از کشورهای هند،پاکستان،تاجیکستان،قزاقستان و افغانستان تعلق گرفت.