Add Content...asasa

Add Content...asasa

                                                                                                                                                           

 

مقالات

بیدل و اهل قدرت


(خلاصه مقاله )
محمد کاظم کاظمي (شاعر و پژوهشگر)
واقعيت اين است که شعر فارسي‌، از آغاز در جوار دربار باليد و رشد کرد و اين مجاورت‌، امري طبيعي تلقي مي‌شد، چنان که اگر در جايي خلاف آن به ظهور مي‌رسيد، ماية شگفتي به حساب مي‌آمد. ما را در اين نوشته سر چند و چون در زمينه‌هاي سياسي‌، اجتماعي و مذهبي اين پديده نيست و البته يادآور مي‌شويم که بنابراين زمينه‌هاي عيني‌، نمي‌توان همه تقصير را متوجه شاعران دانست‌، چون اين يک اصل کلّي است که اگر پديده‌اي در يک زمان يا مکان شيوع تمام مي‌يابد، لاجرم بايد دلايلي طبيعي براي وجود خود داشته باشد و اينجا ديگر سهم تلاشهاي شخصي افراد در ظهور آن کمرنگ مي‌شود.
ولي با اين همه‌، فقدان درگيري‌، اعتراض و انتقاد نسبت به حاکميت در شعر فارسي بارز است و به همين سبب شاعراني که خردک شرري از اين جرأت و جسارت را دارند، سخت برجسته مي‌شوند. و عبدالقادر بيدل يکي از اين شاعران است‌.
همين‌جا بگويم که ما هيچ در پي آن نيستيم که به اتکاي شعرهاي انتقادي اين شاعر و چشم‌پوشيدن از بقيه آثار او، از اين شاعر صوفي‌مسلک يک چهرة انقلابي و يا سياسي همچون اقبال لاهوري يا ملک‌الشعراي بهار ترسيم کنيم و در شعر بيدل‌، در پي چيزهايي باشيم که در کار اينان مي‌توان يافت‌.
واقعيت اين است که خلق و خوي انقلابي و ميهن‌دوستي و مبارزه و عصيان به شکل امروزين آن‌، امري است تازه و سراغ‌گرفتن آن در شاعران‌، نويسندگان و علماي قرون گذشته کاري بي‌حاصل است‌. بنابراين‌، آن شاعران را بايد در قياس با زمانه‌شان بررسي کرد و در اين بررسي‌، عبدالقادر بيدل موقعيتي شاخص مي‌يابد.
يک شاخصة مهم زندگي و شعر بيدل‌، دوري از دربار است و کم‌اعتنايي به شاهان عصر. در آن زمانه‌اي که غالب شاعران‌، توفيق اجتماعي خود را در پيوستن به مراکز قدرت مي‌ديدند و به اميد راه‌يافتن به دربار گورکاني هند، صدها فرسنگ راه خشکي و دريايي را مي‌کوبيدند تا به دربار شاه‌جهان يا اورنگ‌زيب راه يابند، بيدل در همان دهلي‌، حاضر نشد که تا قصر شاهي قدم رنجه کند و فيلي را که پادشاه برايش هديه کرده بود، تحويل بگيرد. اين البته حرف کمي نيست‌.


 

Share

Post a Comment